Cà phê vợt: Nét văn hóa độc đáo và lâu đời của người Sài Gòn xưa

Spread the love

Nếu cà phê trứng là biểu tượng không thể thiếu ở Hà Nội, thì cà phê vợt lại là một di sản đáng tự hào của văn hóa cafe Sài Gòn. Nhưng cà phê vợt là gì? Cách pha như thế nào? Và tại sao nó lại trở thành một biểu tượng lịch sử của Sài Thành? Tất cả sẽ được tiết lộ trong bài viết ngày hôm nay.

Có thể bạn quan tâm

    Tổng quan về cà phê vợt

    Mặc dù có rất ít tài liệu về nguồn gốc, nhiều người cho rằng cà phê vợt (còn gọi là cà phê kho, cà phê bít tất) được đưa vào Việt Nam vào thế kỷ 20. Phương pháp nấu này ban đầu xuất phát từ cộng đồng người gốc Hoa tại Sài Gòn, sau đó dần trở nên phổ biến với người dân địa phương.

    Lúc bấy giờ, cà phê phẩm được xem là thức uống phổ biến trong giới trung lưu, trong khi cà phê vợt trở thành lựa chọn phù hợp hơn cho tầng lớp lao động. Sự đơn giản, nhanh chóng và giá cả phải chăng đã giúp cho cà phê vợt trở nên phổ biến ở nhiều nơi.

    Như tên gọi của nó, dụng cụ chính để pha và lọc cà phê vợt là một chiếc vợt vải to – hoạt động tương tự như tấm lọc của nhiều bộ phận pha cà phê hiện đại ngày nay. Sau khi lọc, người Sài Gòn xưa thường trữ cà phê trong ấm đất (cùng loại dùng để nấu thuốc bắc) để bảo quản hương vị và nhiệt độ tốt hơn.

    Dù đã có nhiều phương pháp pha cafe hiện đại và đẹp mắt hơn, nhiều người Sài Gòn vẫn yêu thích cà phê vợt. Đối với họ, hơi thở của lịch sử từ những năm 90 vẫn hiện hữu trong thức uống đậm đà này – thứ mà chỉ có ở những quán cà phê vợt lâu đời nằm nép mình trong góc phố nhỏ.

    Để pha cà phê vợt, người pha sẽ ngâm cà phê trong nước nóng lâu, sau đó lọc cà phê qua vợt nhiều lần. Đây là lý do tại sao cà phê vợt có hương vị khác biệt so với cà phê phin truyền thống. Hương thơm đặc trưng kết hợp với hương vị đậm đà, khó tả thành lời…

    Quy trình pha cà phê vợt đòi hỏi sự kiên nhẫn và tinh tế hơn nhiều so với các phương pháp khác. Do đó, người uống cà phê vợt cảm nhận được sự công phu của người pha, đồng thời trân trọng cả giá trị văn hóa và hương vị của một ly cà phê vợt ngon đúng điệu.

    Cách pha cà phê vợt

    Nguyên liệu

    • Cà phê rang xay
    • Nước

    Dụng cụ

    • Vợt lọc vải
    • Bếp than/củi
    • Ấm đất
    • Thìa, cốc…

    Quy trình pha

    Bước 1: Đun nước & làm nóng ấm
    Đun sôi nước (nhiệt độ lý tưởng: 95 – 98°C) và làm ấm vật dụng chứa cà phê.

    Bước 2: Sơ chế cà phê & chuẩn bị vợt
    Xay nhuyễn cà phê và cho vào lòng vợt. Mặc dù không có quy ước cụ thể về mức xay cà phê vợt, nhưng thông qua hình ảnh ghi lại, có thể thấy bột cà phê khá nhỏ và mịn, gần giống với mức xay cho Espresso. Để có hương vị phù hợp, bạn có thể tự đánh giá hoặc học hỏi từ những người đã có kinh nghiệm.

    Đảm bảo vợt lọc khô, sạch sẽ, không có mùi lạ trước khi tiến hành lọc cà phê để đảm bảo hương vị cân bằng nhất.

    Bước 3: Chiết xuất cà phê vợt lần 1
    Đặt vợt lên miệng ấm, từ từ rót nước sôi vào lòng vợt. Hãy làm chậm và nhẹ nhàng để lưu lượng nước chảy đều. Khuấy đều bề mặt cà phê bằng đũa hoặc thìa để chiết xuất hiệu quả.

    Bước 4: Chiết xuất cà phê vợt lần 2
    Dùng phần nước cốt cà phê chiết xuất lần 1, tiếp tục rót qua vợt để chiết xuất lần 2. Vẫn duy trì tốc độ rót chậm. Sau khi rót xong, đợi khoảng 5 phút để cà phê được lọc và chiết xuất hoàn toàn.

    Bước 5: Thưởng thức thành quả
    Hãy làm ấm ly trước khi rót cà phê để giữ nhiệt độ và hương vị tốt hơn. Thêm đường hoặc sữa nếu muốn. Vậy là bạn đã có một ly cà phê vợt thơm ngon để thưởng thức.

    Những điều cần lưu ý để pha cà phê vợt ngon

    Cà phê nguyên chất

    Tùy thuộc vào loại hạt cà phê bạn chọn, hương vị có thể khác nhau, nhưng quan trọng nhất là đảm bảo chất lượng nguyên liệu. Nên tránh những nguồn cà phê không rõ nguồn gốc hoặc đã được pha trộn với hương liệu và tạp chất.

    Nước sạch tinh khiết

    Điều này quan trọng với mọi công thức pha cà phê, không riêng gì cà phê vợt. Đảm bảo nước dùng đã được lọc sạch, không có mùi hay vị lạ.

    Vệ sinh vợt vải

    Khác với giấy lọc một lần, vợt vải là vật dụng được sử dụng nhiều lần. Vì vậy, việc vệ sinh vợt rất quan trọng và cần được thực hiện sau mỗi lần pha.

    Hạn chế việc giặt vợt với xà phòng mạnh để tránh mùi hóa chất. Nếu dùng với tần suất ít, bạn chỉ cần đun vợt trong nước sôi và phơi khô ở nơi thoáng mát, sạch sẽ để tránh ẩm mốc gây hại.

    Cân bằng tỷ lệ cà phê

    Các quán cà phê thường pha theo tỉ lệ lớn để phục vụ nhiều khách hàng. Nhưng khi pha cà phê cho cá nhân, bạn cần tự tính toán và thử nghiệm để chọn tỷ lệ cà phê/nước phù hợp nhất, tránh chiết xuất quá ít hoặc quá nhiều.

    More From Author